Podlediad

12: 

Yn y bennod hon, rydym yn cyfarfod â dwy nyrs yn y swyddi sydd newydd eu creu.  Mae Claire a Joanne yn nyrsys cyswllt anabledd dysgu, maent wedi eu lleoli mewn ysbytai ac yn cynorthwyo cleifion ag anableddau dysgu i wneud dewisiadau a chael y gofal meddygol sydd orau iddyn nhw. Mae Claire a Joanne hefyd yn hyfforddi ymarferwyr meddygol, yn codi ymwybyddiaeth a chynyddu dealltwriaeth o’r materion y mae angen eu hystyried cyn ac yn ystod ymweliad â’r ysbyty.

 

Mwy o wybodaeth yn http://www.nhs.uk/Livewell/Childrenwithalearningdisability/Pages/Going-into-hospital-with-learning-disability.aspx

 

 

 

 


Podlediadau Blaenorol

11: Mae’r podlediad hwn yn canolbwyntio ar gydweithrediaeth Iechyd Cyhoeddus Cymru â Swyddfa Ranbarthol Ewrop WHO ac yn benodol ein gwaith ar y cyd ar ‘fuddsoddi ar gyfer iechyd a llesiant’ – beth mae hyn yn ei olygu; pam y mae’n bwysig; a sut mae’n berthnasol i bobl yng Nghymru a thu hwnt.

Fe wnaeth Dr Christoph Hamelmann, Pennaeth Swyddfa Ewropeaidd WHO ar gyfer Buddsoddi mewn Iechyd a Datblygiad (Fenis, yr Eidal) ymweld ag Iechyd Cyhoeddus Cymru a chawsom gyfle i siarad ag ef am y testun pwysig hwn. Cawsom gipolwg ar y cyfleoedd a’r heriau buddsoddi mewn iechyd a llesiant; dysgwyd nad yw’r polisïau a’r arferion buddsoddi presennol yn gynaliadwy; ac archwiliwyd opsiynau ac ymagweddau polisi allweddol ar gyfer buddsoddi er mwyn cyflawni’r safon iechyd uchaf y gellir ei gyrraedd ar gyfer pawb o bob oed.

 

 

10: Mae’r bennod hon yn rhoi sylw i iechyd rhywiol sydd yn rhan bwysig o iechyd corfforol a meddwl yn ogystal â lles emosiynol a chymdeithasol. 

Aethom i Glinig Broadway Street yn y Barri i ymweld ag ymgynghorydd sydd yn gweithio ym maes iechyd rhywiol a HIV. Mae dros 100,000 o bobl yn byw gyda HIV yn y DU, ond nid yw tua 1 mewn 5 yn ymwybodol eu bod wedi eu heintio. 
Mae Dr Darren Cousins yn siarad â ni am y grwpiau sydd â’r perygl mwyaf o glefydau sy’n cael eu trosglwyddo’n rhywiol, yr achos dros ragnodi PrEP a’r angen i wella addysg rhyw mewn ysgolion.

Ffynhonnell www.nhs.uk/oneyou/sexual-healt…bQwLJ27cX8eZEMTT.99

 

9: Rydym yn canolbwyntio ar alcohol a phobl hŷn, 50+ oed.

Canfu ymchwil ar draws y DU a gynhaliwyd gan y Prosiect Yfed yn Ddoeth Heneiddio’n Dda mewn cydweithrediad â Phrifysgol Swydd Bedford fod 17% o ymatebwyr hŷn yn yfed 4 gwaith neu fwy bob wythnos a bod nifer o ffactorau sy’n gwneud oedolion hŷn yn fwy tebygol o fod yn yfwyr risg cynyddol neu risg uwch. Mae bod yn yfwr risg cynyddol yn gysylltiedig â bod yn ddyn, ystyried eich hun yn LGBT, bod heb salwch cronig, yn dal yn gweithio a heb gael addysg bellach ar ôl gadael yr ysgol. Mae ffactorau ychwanegol sy’n gysylltiedig â bod yn yfwr risg uwch yn cynnwys byw ar eich pen eich hun, bod heb bartner, bod yn weddw a chael salwch cronig neu anabledd.

 

 

8: Yn y podlediad hwn rydym yn cyfarfod â thri unigolyn sydd yn gweithio i gefnogi iechyd a lles pobl hŷn.  

Mae’r boblogaeth yn y DU yn mynd yn hŷn gyda 18% o bobl yn 65 oed ac yn hŷn a 2.4% yn 85 oed ac yn  hŷn1- cyflawniad sylweddol gwyddoniaeth a gofal iechyd modern. Fodd bynnag, mae’r ffaith fod y boblogaeth yn heneiddio yn herio model y DU o ddarparu gwasanaeth.

Yn nes ymlaen yn y bennod hon byddwn yn canolbwyntio ar ddementia a’r ffordd y gellir cefnogi pobl â’r cyflwr i fyw bywydau iach. Mae dementia’n cael ei achosi gan nifer o glefydau sy’n effeithio ar yr ymennydd.  Y mwyaf cyffredin o’r rhain yw clefyd Alzheimer3. Mae ein gwestai Robert Saddler wedi dechrau caffi dementia yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd a bydd yn dweud wrthym sut y daeth i fod.

Yn gyntaf, aethom i Fae Caerdydd i siarad ag Iwan a Steven o Heneiddio’n Dda yng Nghymru sydd mewn sefyllfa dda i roi trosolwg i ni o’r materion iechyd a lles y mae pobl 50+ oed yn eu hwynebu.

 

Mae ein cyfweliad nesaf yn canolbwyntio ar greu Caffi Dementia Llyfrgell Caerdydd. Mae mathau gwahanol o ddementia yn effeithio ar yr ymennydd ar gyfraddau gwahanol ac mewn ffyrdd gwahanol, ond bydd ffactorau fel amgylchiadau personol rhywun, y bobl o’u hamgylch a’r amgylchedd lle maent yn byw, yn effeithio ar eu profiad o ddementia.  Mae dementia yn datblygu mewn ffordd sy’n unigryw i bob unigolyn.

Fe wnaethom gyfarfod â Robert Saddler o Lyfrgell Ganolog Caerdydd i ganfod mwy am fod yn hyrwyddwr dementia a’r gweithgareddau y maent yn eu cynnal yn y llyfrgell. 

 

  1. https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/articles/overviewoftheukpopulation/july2017
  2. https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/535187/gs-16-10-future-of-an-ageing-population.pdf)
  3. https://www.dementiafriends.org.uk/WEBArticle?page=what-is-dementia#.WYSNCbbau9I

 

Adnoddau gwe Iechyd Cyhoeddus Cymru ar gyfer pobl hŷn- http://www.wales.nhs.uk/healthtopics/populations/olderpeople

Heneiddio’n dda yng Nghymru- http://www.ageingwellinwales.com/en/home

Gwybodaeth am Weithgareddau Llyfrgell Caerdydd- https://www.cardiff.gov.uk/ENG/resident/Libraries-and-archives/Find-a-library/Pages/Central-Library.aspx

 

7: Yn y bennod hon, rydym yn canolbwyntio ar gamblo fel mater iechyd y cyhoedd ac yn ymweld â chanolfan therapi yng Nghaerdydd lle mae gamblwyr â phroblem yn cael eu cynorthwyo i oresgyn eu caethiwed. Mae ffigurau o gynhadledd 2017 ar gamblo eithafol yng Nghymru yn dangos bod £675 ar gyfartaledd fesul oedolyn yng Nghymru’n cael ei wario ar Derfynellau Betio Tebygolrwydd Sefydlog gyda phob peiriant yn derbyn £3000 y dydd ar gyfartaledd.
Mwy o Wybodaeth: ‘Pigion’ Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar gamblo fel mater iechyd
Gwasanaeth Curo’r Bwci Ystafell Fyw Caerdydd

6: Yn y bennod hon, rydym yn trafod cyffuriau ac alcohol. Mae Cymru yn unigryw yn y DU gan fod gennym strategaeth unedig ar gamddefnyddio sylweddau, sef Gweithio gyda’n Gilydd i Leihau Niwed: Strategaeth Camddefnyddio Sylweddau Cymru 2008-2018 sy’n mynd i’r afael â’r defnydd o gyffuriau, alcohol a’r defnydd o amryw o gyffuriau. Rydym oll yn gwybod y gall camddefnyddio sylweddau fod yn niweidiol i iechyd yn y tymor byr a’r tymor hir ond beth yw’r problemau mwyaf yng Nghymru?
Rydym yn dechrau’r bennod drwy siarad â Matthew Rafferty o New Link Wales am y tueddiadau o ran camddefnyddio sylweddau y mae’n ei weld fel ymarferydd a hyfforddwr staff.
Yn ddiweddarach, rydym yn siarad ag Andrew Misell, Cyfarwyddwr Alcohol Concern Cymru. Yn ogystal ag achosi problemau iechyd difrifol, gall camddefnyddio alcohol yn y tymor hir arwain at broblemau cymdeithasol, fel diweithdra, ysgariad, cam-drin domestig a digartrefedd.

Gwybodaeth Iechyd Cyhoeddus Cymru ar gamddefnyddio sylweddau - www.wales.nhs.uk/sitesplus/888/tudalen/73019
Gwefan New Link Wales - www.newlinkwales.org.uk/ 
Gwefan Alcohol Concern Cymru - www.alcoholconcern.org.uk/Pages/Catego…oncern-cymru
Talk to Frank, adnodd da ar gyfer gwybodaeth am enwau, effeithiau a chyfreithlondeb amrywiol gyffuriau - www.talktofrank.com/

 

 

5: Yn y podlediad hwn, mae Hyb Iechyd a Chynaliadwyedd Iechyd Cyhoeddus Cymru yn siarad â’r Athro Mark Bellis, Cyfarwyddwr Gweithredol y Gyfarwyddiaeth Polisi, Ymchwil a Datblygiad Rhyngwladol, am rai o’r cyfleoedd i iechyd cyhoeddus yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015, gan gynnwys mynd i’r afael â phrofiadau niweidiol yn ystod plentyndod.

 

 

4: Yn y bennod hon rydym yn canolbwyntio ar degwch mynediad pobl draws, anneuaidd a di-ryw i wasanaethau gofal iechyd yng Nghymru. Rydym yn cyfweld â defnyddiwr gwasanaeth a gweithredydd traws ynghyd ag ymarferydd iechyd y cyhoedd o Ganolfan Cydraddoldeb a Hawliau Dynol y GIG.

Mwy o wybodaeth:

https://www.gires.org.uk/the-wiki
https://www.gires.org.uk/training

http://www.cydraddoldebhawliaudynol.wales.nhs.uk/sitesplus/documents/1120/GiresGuide_Welsh_ebook3.pdf

Partneriaeth Genedlaethol LGB&T- Taflen Ffeithiau Iechyd Traws arOfal Iechyd Cyffredinol (nationallgbtpartnershipdotorg.files.wordpress.com/…nationallgbtpartnershipdotorg.files.wordpress.com/2015/02/trans-health-factsheet-general-healthcare-final-may2016.pdf)

Mae Trawsrywedd yng Nghymru (TiW) yn rhan o gydweithrediaeth Grŵp Undod Cymru o sefydliadau LGBT, sy’n rhoi cymorth i’r rheiny sydd yn uniaethu â bod yn drawsryweddol a chefnogi eu partneriaid, eu teulu a’u ffrindiau. (www.tiw.unityproject.org.uk/Website_cur…opment.html)

 

 

 

 

 

 

 

3: Yn y bennod hon rydym yn canolbwyntio ar ddiogelwch yn yr haul a chanser y croen. Canser y croen yw’r math mwyaf cyffredin o ganser yn y DU ond yr un sydd fwyaf hawdd ei atal hefyd. Mae’r bennod hon yn cynnwys dau gyfweliad ar wahân, un gyda Maura Matthews o Tenovus Cancer a Dr Rachel Abbott, dermatolegydd ymgynghorol.

Dolenni ar gyfer mwy o wybodaeth:

Ymgyrch Here Comes The Sun Gofal Canser Tenovus - www.tenovuscancercare.org.uk/your-healt…s-the-sun/

Awgrymiadau ‘Sun Smart’ Ymchwil Canser y DU -

www.cancerresearchuk.org/about-cancer…v-and-cancer

Straeon Cleifion Caerdydd a’r Fro - www.cardiffandvaleuhb.wales.nhs.uk/news/44816

macmillan- mathau o ganser y croen www.macmillan.org.uk/information-an…cer-types.html

 

 

 

 

2: Yn y bennod hon, rydym yn cyfweld â dau swyddog datblygu sy’n gweithio gydag aelodau o’r gymuned yng Nghaerffili. Mae Ross Thomas a Ceri Smith yn dweud wrthym sut mae buddsoddi amser mewn pobl leol wedi eu helpu i gael cipolwg ar yr heriau y mae rhai o’u cleientiaid â materion iechyd meddwl yn eu hwynebu’n ddyddiol.

Mae mwy o wybodaeth ar gyfer ymarferwyr ar gael trwy fynd i:
Mind Cymru: www.mind.org.uk/about-us/mind-cymru/
Gofal: www.gofal.org.uk
Hafal (cefnogi pobl mewn adferiad): www.hafal.org
Mae’r wybodaeth yng nghyflwyniad y podlediad hwn yn dod o dudalennau cyhoeddus Iechyd Cyhoeddus Cymru: www.wales.nhs.uk/sitesplus/888/page/69971

Noder- ers cynnal y cyfweliad hwn, mae cyllid ar gyfer rhaglen Cymunedau yn Gyntaf oedd yn cyflogi Ross a Ceri wedi cael ei atal. Os ydych yn ymarferydd sydd yn chwilio am enghreifftiau o brosiectau iechyd meddwl, gallwch fynd i’n Cyfeiriadur Ymarfer a Rennir.

Cynhyrchwyd y bennod hon o’r podlediad gan Helen Green a Sorin Annuar

1: Yn y bennod hon, rydym yn ymweld â swyddfeydd Sefydliad Prydeinig y Galon yng Nghaerdydd i ofyn pam y dylai ymarferwyr iechyd y cyhoedd wybod am iechyd y galon.

Mae Tîm Dadansoddi Gwybodaeth Iechyd GICCC yn coladu data am lefelau clefyd coronaidd y galon ymysg poblogaeth Cymru: Asesiad Anghenion Iechyd 2006: Statws Iechyd a Phenderfynyddion Allweddol.  Mae data o'r fath yn caniatáu am nodi tueddiadau arwyddocaol a nodi unrhyw grwpiau penodol o'r boblogaeth sydd wedi'u heffeithio, ac mae'n galluogi gwasanaethau iechyd cyhoeddus arbenigol o ansawdd uchel, cyraeddadwy a phriodol i gael eu cyflwyno'n effeithiol, mewn partneriaeth â chyrff cenhedlaethol a lleol eraill ac i gefnogi'r cyrff hyn.

Mae mwy o wybodaeth am waith Sefydliad Prydeinig y Galon ar gael yn https://www.bhf.org.uk

Daeth y wybodaeth yng nghyflwyniad y podlediad o http://www.wales.nhs.uk/sitesplus/888/page/43825

 

Cynhyrchwyd y bennod hon o’r podlediad gan Helen Green a Sorin Annuar 

 

Ymwadiad: Y safbwyntiau a'r farn a fynegir yn y podlediad hwn yw rhai'r siaradwyr, ac nid ydynt o reidrwydd yn cynrychioli rhai Rhwydwaith Iechyd Cyhoeddus Cymru, Y Ganolfan Genedlaethol ar gyfer Ymchwil ar Iechyd a Llesiant y Boblogaeth, Iechyd Cyhoeddus Cymru na'r Gwasanaeth Iechyd Gwladol.

 

Cynhyrchwyd y podlediad hwn mewn cydweithrediad â Helen Green a'r Ganolfan Genedlaethol ar gyfer Ymchwil ar Iechyd a Llesiant y Boblogaeth.

 

 

 

Podlediad allanol